ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το παρόν κείμενο είναι μια πρωτοβουλία των ατόμων που συμμετέχουν στα ελεύθερα σεμινάρια κοσμήματος, σε μια προσπάθεια να διερευνήσουν την εξέλιξη τους μέσα στον χώρο του ΣΥΝΑΠΕΙΡΟ και ταυτόχρονα να αναγνωρίσουν τα βασικά χαρακτηριστικά του ως τώρα. Ένα κείμενο που εκφράζει μία από τις πολλές οπτικές, μία από τις πολλές φωνές, μία από τις πολλές αντιλήψεις για το εγχείρημα, οι οποίες συνθέτουν το πολύχρωμο υφαντό της πραγματικότητάς μας. Αυτό που μας ενώνει, όλες τις συνεργαστηριώτισσες και τους συνεργαστηριώτες, είναι η κοινή μας πράξη, που πηγάζει από τις ανάγκες, τις επιθυμίες, και τις αξίες που μοιραζόμαστε. Οι αντιλήψεις μας, συνδιαμορφώνονται σε βάθος χρόνου, μέσα από την αλληλεπίδραση και χωρίς να επισκιάζει η μία την άλλη. Βρισκόμαστε όλες και όλοι σε ένα συνεχόμενο διάλογο, σε μια συνεχόμενη διαδικασία, σε μια συνεχόμενη αναζήτηση, την οποία τελικά, δεν μπορούμε να περιγράψουμε στο σύνολο της με λέξεις. Με ανυπομονησία περιμένουμε και τις υπόλοιπες φωνές...

Σ Υ Ν Α Π Ε Ι Ρ Ο  
Χώροι συνεύρεσης, συνομιλίας, συνεργασίας

Πριν αρχίσουμε να περπατάμε

Πριν τρία χρόνια νιώθαμε ασφυξία. Δεν υπήρχε ο φυσικός αλλά και ο φαντασιακός χώρος στην καθημερινότητα μας για να φυτέψουμε αυτά που σκεφτόμασταν, για να φυτρώσει η πράξη. Ψηλαφώντας στο σκοτάδι που μας επιβάλλεται, ανακαλύψαμε η μία την άλλη και ο ένας τον άλλο. Νιώσαμε πως μόνο συλλογικά μπορούσαμε να προχωρήσουμε, ενώνοντας αλληλέγγυα, με ισότητα και δικαιοσύνη, τις δυνάμεις μας. Έχοντας σαν αφετηρία και οδηγό, λοιπόν, τις κοινές μας ανάγκες και επιθυμίες, διεκδικήσαμε και διαμορφώσαμε, και συνεχίζουμε να το κάνουμε, τον δικό μας φαντασιακό «χώρο», ένα μικρό φως στο σκοτάδι του ατομικισμού, της εκμετάλλευσης, του κέρδους και των σχέσεων εξουσίας. Αυτός ο φαντασιακός «χώρος» έγινε και φυσικός χώρος, ένα εργαλείο για να αρχίσουμε να διαμορφώνουμε την καθημερινότητά μας με τους δικούς μας όρους, λίγη «ελεύθερη γη» για να σπείρουμε τις ιδέες μας. Αυτός είναι ο χώρος του ΣΥΝΑΠΕΙΡΟ.

Βήμα πρώτο

Αυτή ήταν η απάντηση μας σε πολλές καθημερινές μας ανάγκες για δημιουργία, για εργασία, για γνώση, για συντροφικότητα και για άλλες που ακόμα ανακαλύπτουμε. Αυτός ο χώρος αποτελείται από συλλογικά διαχειριζόμενα εργαστήρια κοσμήματος και από έναν εκθεσιακό χώρο. Τους χώρους διαχειρίζονται τα άτομα που συμμετέχουν σε αυτούς. Οι αποφάσεις λαμβάνονται σε κοινή συνέλευση όλων των ατόμων που συμμετέχουν, ισότιμα και αλληλέγγυα, συνδιαμορφώνοντάς τες.

Εργαστήρια
Στα εργαστήρια, τα άτομα που συμμετέχουν, κατέχουν όλα μαζί τα μέσα παραγωγής, δηλαδή τα εργαλεία της δουλειάς, με αρχικό κεφάλαιο ένα βασικό μηνιαίο μισθό ανά άτομο. Τα περισσότερα εργαλεία είναι παλιά και μεταχειρισμένα, γιατί προσπαθούμε να επαναχρησιμοποιούμε αντί να καταναλώνουμε άσκοπα, όταν αυτό είναι δυνατό, αλλά και σαν μια οικονομικότερη λύση. Οι οικονομικές δυνατότητες του συνόλου είναι ικανές να καλύπτουν τις ανάγκες μας χωρίς να εξαρτόμαστε από χορηγίες και επιδοτήσεις, χωρίς να δημιουργούμε σχέσεις εξάρτησης. Έχουμε καταφέρει να βασιζόμαστε στις δικές μας οικονομικές δυνάμεις και στην δική μας προσωπική εργασία και δημιουργικότητα. Υπάρχει αυτονομία στη χρήση του χώρου, συνδυάζοντας τη με το βασικό μας χαρακτηριστικό, την συλλογικότητα, για να ικανοποιούμε τις ανάγκες που προκύπτουν.

Εκθεσιακός χώρος
Ο συλλογικά διαχειριζόμενος εκθεσιακός χώρος κοσμήματος είναι μια πρωτοβουλία τεσσάρων ατόμων από τα εργαστήρια, τα οποία και τον διαχειρίζονται. Μοιράζονται ισότιμα, ανεξαρτήτως ποσότητας εργασίας, τα έσοδα και τα έξοδα του μαγαζιού. Διαδικασία λήψης αποφάσεων είναι και πάλι η κοινή συνέλευση των ατόμων που συμμετέχουν. Η εργασία που προσφέρεται στο μαγαζί είναι από εμάς για εμάς, δηλαδή χωρίς να εκμεταλλευόμαστε την εργασία τρίτων και χωρίς να εκμεταλλεύονται την δική μας, έμποροι και εργοδότες. Με λίγα λόγια δεν έχουμε υπαλλήλους και αφεντικά και δεν εμπορευόμαστε τις δουλειές άλλων για να βγάλουμε κέρδος. Στόχος είναι να μετατρέψουμε σταδιακά και στο μέτρο που είναι δυνατό στο υπάρχον οικονομικό σύστημα, την εργασία, από εμπόρευμα με χρηματική ανταλλακτική αξία, σε δημιουργική διαδικασία παραγωγής με όρους αλληλεγγύης, ικανοποιώντας ταυτόχρονα τις βασικές μας οικονομικές  ανάγκες.

Το πρώτο βήμα, λοιπόν, το πιο σημαντικό, έχει γίνει. Πλέον έχουμε ένα προηγούμενο, μια αναφορά, μια πρόταση, στο εδώ και στο τώρα. Έχουμε κάτι που μιλάει μόνο του στην πράξη. Δεν είναι ολοκληρωμένο, είναι μερικό, δεν είναι μοντέλο προς μίμηση, εξελίσσεται συνεχώς μέσα από τα λάθη του και με τον δικό του χρόνο, αλλά παρ’ όλα αυτά προτείνει και ανοίγει χώρο για διάλογο και έμπνευση. Έτσι η διαδικασία συνεχίζεται ομορφότερη, δυνατότερη, καθε μέρα πιο πραγματική, οικοδομώντας με αξιοπρέπεια διεξόδους για όλες και όλους μας.

Όμως το εγχείρημα πάντα ήταν, είναι και θα είναι ένα ανοιχτό κάλεσμα, μια πρόσκληση για συνδιαμόρφωση, για μια συλλογική πορεία προς το άπειρο. Εξού και το όνομα « Σ Υ Ν Α Π Ε Ι Ρ Ο ». Ένα μονοπάτι θετικής δημιουργίας που θέλει να συναντηθεί και με άλλα, βαδίζοντας προς το άγνωστο, το ατελείωτο, τον ου-τόπο, την ουτοπία.

Διερευνώντας τα επόμενα βήματα

Καθώς βαδίζουν παράλληλα, η θεωρία και η πράξη, κάποιες και κάποιοι από εμάς αρχίσαμε να προβληματιζόμαστε αρκετά, σχετικά με το πως θα μπορούσε να υπάρξει μια πραγματικά ανοιχτή διαδικασία για περισσότερους ανθρώπους. Μια δυνατότητα να έχουν όλες και όλοι όσοι θέλουν, μια βιωματική εμπειρία της κατάστασης. Τα εργαστήρια και το μαγαζί έχουν τα φυσικά τους όρια, λόγω χωροταξίας και λόγω οικονομικών περιορισμών βιωσιμότητας. Πως θα μπορούσε παρ’ όλα αυτά να συμμετέχει όποιος και όποια ήθελε στην διαδικασία;

Το συγκεκριμένο εγχείρημα είναι μια συνεχιζόμενη διαδικασία που αναδιαμορφώνεται καθημερινά με βάση τις ανάγκες μας. Δεν ακολουθεί κάποιο μοντέλο, αν και έχει εμπνευστεί από παρόμοιες προσπάθειες. Όλα δοκιμάζονται στην πράξη. Ό,τι κάνει, μένει. Ό,τι όχι, φεύγει. Με λίγα λόγια, απλά και περιεκτικά, όπως των ιθαγενών Ζαπατίστας του νοτιοανατολικού Μεξικού, «Το μονοπάτι δεν υπάρχει, το φτιάχνει αυτός που περπατάει». Και επειδή περπατάμε σε διαφορετικά χώματα, με διαφορετικές καιρικές συνθήκες, με ή χωρίς παπούτσια κτλ, μόνο αυτός που περπατάει μπορεί να υποθέσει ποιο θα είναι το καλύτερο επόμενο βήμα. Σίγουρα στόχος μας είναι να συναντηθούμε, όλα τα μονοπάτια, στον «τόπο» της ελευθερίας. Συνεπώς μιλάμε για μια διαδικασία, η οποία είναι ένα «σχολείο» για αυτούς που συμμετέχουν σε αυτή. Ένα σχολείο διαφορετικό από αυτά που έχουμε στο νου μας. Ένα σχολείο χωρίς αυθεντίες και ειδικούς αλλά με καθημερινούς ανθρώπους. Ένα σχολείο χωρίς ιεραρχία αλλά με ισότητα και δικαιοσύνη. Ένα σχολείο που το διαχειρίζονται αυτοί που συμμετέχουν με βάση τις ανάγκες και τις επιθυμίες τους. Ένα σχολείο που δεν έχει σκοπό το κέρδος αλλά την ενδυνάμωση αυτών που συμμετέχουν, έτσι ώστε να συναποφασίζουν για την καθημερινότητα τους με βάση την λογική και τον διάλογο, με εργαλείο και δύναμη την γνώση, που δεν είναι εμπόρευμα προς πώληση αλλά μια συλλογική κατάκτηση, ένα κοινό αγαθό. Ένα σχολείο χωρίς ανταγωνισμό αλλά με σκοπό την διεύρυνση της δημιουργικότητας της καθε μίας και του κάθε ένα, μέσα από συλλογικές διαδικασίες. Ένα σχολείο χωρίς προϋποθέσεις, χωρίς στόχους και χωρίς αξιολογήσεις από εξωτερικούς παράγοντες, παρά μόνο από ό,τι ορίζουν όσες και όσοι συμμετέχουν. Ένα σχολείο ανοιχτό, που θέλει να τα μοιράζεται όλα με όλες και όλους και δεν κρατάει τίποτα μόνο για εκείνο. Ένα Άλλο σχολείο. Προς ένα Άλλο κόσμο. Αυτή ήταν ως σήμερα και συνεχίζει να είναι η εμπειρία και η έμπνευση μας.

Σαν απάντηση στην πράξη σε όλους αυτούς τους προβληματισμούς δίνουμε τα ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΚΟΣΜΗΜΑΤΟΣ στον χώρο του ΣΥΝΑΠΕΙΡΟ. Μια πρωτοβουλία για να μοιραστούμε στην πράξη κοινές αξίες και επιθυμίες, να μοιραστούμε την χαρά της δημιουργίας, να μοιραστούμε την γνώση και να την αναπτύξουμε, να συναντηθούμε, να συζητήσουμε και να δράσουμε, έχοντας σαν αφορμή την πλούσια τέχνη του κοσμήματος που μας έχει συντροφέψει τόσα χρόνια στο ταξίδι.

Σ Υ Ν Α Π Ε Ι Ρ Ο : ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΚΟΣΜΗΜΑΤΟΣ
Πρώτη Περιστροφή

Η πρώτη περιστροφή της σπείρας προς το άπειρο, αυτή που προκύπτει από μια αρχική ώθηση, που χρειάζεται όμως και την περισσότερη ενέργεια, συμπυκνωμένη σε σύντομο χώρο και χρόνο, είναι αυτή που μας περνάει από το στατικό στο δυναμικό, από την θεωρία στην πράξη. Την ενέργεια για αυτή την ώθηση την έχουμε συσσωρεύσει σε διάρκεια χρόνου, προσπαθώντας να απαντήσουμε έμπρακτα σε ανάγκες και σε επιθυμίες μας, με βάση τις αντιλήψεις που διαμορφώνουμε για τον κόσμο που μας περιβάλλει.

Λίγα λόγια για το γιατί

Σε βάθος χρόνου, ανακαλύπτουμε σαν οδηγό και πυξίδα μια απελευθερωτική ηθική που προτάσσει την συλλογικότητα, την ισότητα, την αλληλεγγύη και την δικαιοσύνη σαν βασικές αξίες προς την αναζήτηση της ελευθερίας. Χρησιμοποιώντας σαν εργαλεία την δημιουργικότητα και τον διάλογο, προσπαθούμε να οικοδομήσουμε μια καθημερινότητα στην οποία διαχειριζόμαστε και διαμορφώνουμε όλες και όλοι μαζί τα κοινά μας ζητήματα, με στόχο τον αυτοκαθορισμό και την ευτυχία. Έτσι προκύπτει το βασικό κύτταρο της διαδικασίας, η κοινότητα, όπου το άτομο και το σύνολο βρίσκονται σε ένα συνεχόμενο δημιουργικό διάλογο, με σεβασμό στις ανάγκες, στις επιθυμίες και στις ικανότητες όλων των ατόμων αλλά και με υπευθυνότητα απέναντι στις συλλογικά διαμορφωμένες αποφάσεις. Σε αυτό το ταξίδι, η θεωρία και πράξη συμβαδίζουν και αλληλοτροφοδοτούνται, βρίσκονται σε ένα συνεχόμενο διάλογο, όπως βρισκόμαστε και εμείς μεταξύ μας αλλά και με τον κόσμο, καθώς «προχωράμε ρωτώντας».

Θέλοντας να διοχετεύσουμε αυτή την συσσωρευμένη ενέργεια σε πράξη, προσανατολιζόμαστε προς μια απελευθερωτική διαδικασία παιδείας, θεωρώντας πως έτσι θα συνεισφέρουμε την ελάχιστη εμπειρία μας σε ένα από τα σημαντικότερα μέσα προς την απελευθέρωση της κοινωνίας. Η ριζοσπαστικοποίηση των ανθρώπινων σχέσεων που προκύπτει από αυτή την διαδικασία είναι το έδαφος πάνω στο οποίο μπορεί να φυτρώσει η αμφισβήτηση. Ταυτόχρονα, προσπαθούμε να δημιουργήσουμε τις δομές στο εδώ και στο τώρα για να αναπτυχθούν ελεύθερα αυτές οι σχέσεις.

Λίγα λόγια για το πως

Με αφορμή το κόσμημα, δηλαδή την κατασκευή αντικειμένων που δημιουργούνται σε σχέση με το σώμα, τα ελεύθερα σεμινάρια ξεκινάνε με διάθεση για παιχνίδι και πειραματισμό, με διάθεση για δημιουργία και αναζήτηση, χωρίς περιορισμούς.

Γυρνώντας πίσω στον πρώτο καιρό, τότε που τα αρχικά ερωτήματα σε σχέση με την τέχνη του κοσμήματος παρουσιάζονταν αυθόρμητα στην σκέψη μας, ξανακάνουμε τα πρώτα βήματα, αλλά αυτή την φορά σε ένα άλλο μονοπάτι...

Τι τεχνικές θα μάθουμε και τι υλικά θα χρησιμοποιήσουμε;
Η διαδικασία έχει σαν κινητήρια δύναμή τις ανάγκες και τις επιθυμίες των ίδιων των ατόμων που συμμετέχουν στα σεμινάρια. Αυτές καθορίζουν την πορεία των σεμιναρίων, άρα και την θεματολογία και όχι κάποιο πρόγραμμα εμπνευσμένο κάπου αλλού και από κάποιους άλλους. Οι αναζητήσεις προχωράνε συλλογικά ή και ατομικά ανάλογα με την φύση της αναζήτησης και την διάθεση αυτών που συμμετέχουν. Μέσα από αυτήν την διαδικασία, θα προκύπτει νέα εμπειρία την οποία μοιραζόμαστε ελευθέρα στο κοινό καζάνι γνώσης, μεταξύ μας αλλά και με όποιες και όποιους θελήσουν να έρθουν σε επαφή. Η γνώση παραμένει ένα εργαλείο στα χέρια της δημιουργικότητας όλων μας, χωρίς να θέτει σε αυτήν κανόνες που την περιορίζουν και χωρίς να γίνεται η μετάδοσή της, πηγή κέρδους, σχέσεων εξουσίας και ανταγωνισμού. Στόχος επίσης δεν είναι η συσσώρευση γνώσης γενικά, αλλά οι τρόποι με τους οποίους την ανακαλύπτουμε όταν την χρειαστούμε. Το κοινό καζάνι της γνώσης εμπλουτίζεται συνεχώς με τις πολύμορφες αναζητήσεις μας, δίνοντάς μας την δυνατότητα να έρθουμε σε επαφή με διαφορετικούς τρόπους σκέψης, να τους αναγνωρίσουμε και να τους σεβαστούμε.

Πως θα γίνεται το μάθημα;
Προχωράμε με βάση τα ερωτήματα που προκύπτουν στην κάθε μια και στον κάθε έναν, χωρίς να υπάρχουν έτοιμες απαντήσεις και λύσεις. Βαδίζουμε ηθελημένα σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο και άγνωστο πεδίο. Παραμένοντας σε αυτό το πεδίο διασφαλίζουμε μια διαδικασία που είναι συνεχώς πρωτόγνωρη για όλα τα άτομα και μπορούμε έτσι να την αντιμετωπίζουμε σαν παιδιά, χωρίς παγιωμένες αντιλήψεις, χωρίς δεδομένα, χωρίς στεγανά. Διερευνώντας προσωρινές λύσεις και όχι θεσπίζοντας γενικούς κανόνες, έχουμε σαν στόχο την συνεχόμενη δημιουργία ερωτήσεων, άρα και αφορμών για περαιτέρω αναζήτηση και εμβάθυνση.

Ποια/ος θα μας κάνει μάθημα;
Δεν υπάρχουν δάσκαλοι και μαθητές. Βιώνουμε μια διαδικασία όπου όλες και όλοι μαθαίνουμε από όλες και όλους, ανεξαρτήτως φύλου, ηλικίας ή συσσωρευμένης εμπειρίας λόγο μακρόχρονης τριβής με το αντικείμενο. Υπάρχουν άτομα που μπορούν να διευκολύνουν άλλα άτομα στην διαδικασία, να προτείνουν λύσεις λόγω προσωπικής εμπειρίας και όχι λόγω αυθεντίας ή ειδίκευσης. Αυτή η τεχνική και θεωρητική γνώση που μοιράζεται ελεύθερα με τα άτομα που συμμετέχουν στα σεμινάρια, έχει σαν στόχο να διευκολύνει την αναζήτηση τους στον βαθμό που θεωρείται αναγκαίο και επιθυμητό από τα ίδια. Τελικός στόχος της διαδικασίας είναι η αυτονόμηση των ατόμων που παρακολουθούν τα σεμινάρια, έτσι ώστε να είναι τα ίδια σε θέση να διευκολύνουν την προσωπική τους αναζήτηση αλλά και άλλων ατόμων που θα έρθουν στην πορεία.

Πως ξέρω αν κάνω για αργυροχρυσοχόος;
Η αναζήτηση του κάθε ατόμου πηγάζει από τις προσωπικές του ανάγκες και επιθυμίες. Είναι συνολική, δε στοχεύει στην εξειδίκευση, δεν λειτουργεί ανταγωνιστικά, αλλά σε πλαίσια συνεργασίας. Η συνέπεια σε αυτή την αναζήτηση με σκοπό την σταδιακή ατομική και συλλογική απελευθέρωση, είναι ο μοναδικός στόχος. H αξιολόγηση της προσπάθειας μπορεί να γίνει μόνο ατομικά ή και με την βοήθεια της συλλογικότητας, ασκώντας αυτοκριτική με ειλικρίνεια. Συνεπώς δεν τίθεται θέμα αποτελέσματος. Τα αντικείμενα που παράγονται είναι αποτυπώσεις της αναζήτησης, στιγμιότυπα της διαδικασίας που βρίσκεται σε εξέλιξη. Εφόδια είναι η θέληση, η αποφασιστικότητα και η ειλικρίνεια, όχι το ταλέντο ή η τεχνική ικανότητα.    

Πόσο κοστίζει το σεμινάριο;
Δεν υπάρχει συγκεκριμένο χρηματικό αντίτιμο για την συμμετοχή στα σεμινάρια, επειδή η ελεύθερη, χωρίς οικονομικές προϋποθέσεις συμμετοχή σε αυτά είναι βασικό χαρακτηριστικό τους. Τα έξοδα που έχουν γίνει για τα βασικά εργαλεία και τον εξοπλισμό του εργαστηρίου έχουν προκύψει από εσωτερικό δανεισμό και στόχος είναι να καλυφθούν από τις ελεύθερες συνεισφορές των ατόμων που θα συμμετέχουν στα σεμινάρια και από αλληλέγγυο κόσμο. Σύντομα, θα υπάρχει η δυνατότητα να οργανώνονται εκθέσεις οικονομικής ενίσχυσης με τα αντικείμενα που κατασκευάζονται στα σεμινάρια. Τα άτομα που προσφέρουν τον χρόνο και την τεχνική τους εμπειρία το κάνουν εθελοντικά. Το οικονομικό μέλλον θα αυτορυθμίζεται από την ίδια την συλλογικότητα των σεμιναρίων, με βάση τις ανάγκες και τις επιθυμίες της, χτίζοντας στο εσωτερικό της σχέσεις αλληλεγγύης και σε οικονομικό επίπεδο, και έχοντας πάντα σαν προϋπόθεση την οικονομική βιωσιμότητα του εγχειρήματος σε βάθος χρόνου.

Πόσο διαρκεί το σεμινάριο;
Το κάθε άτομο που συμμετέχει στα σεμινάρια χρειάζεται τον δικό του χρόνο, όπως και τον δικό του τρόπο, για να αυτονομηθεί στην αναζήτηση της γνώσης σχετικά με το κόσμημα. Είναι στην κρίση της κάθε μιας και του κάθε ένα, πότε έχει ολοκληρωθεί η παραμονή στα σεμινάρια, έχοντας πάντα στο νου, πως η διαδικασία θα πρέπει να είναι διαθέσιμη σε όσο το δυνατόν περισσότερο κόσμο γίνεται, σε βάθος χρόνου.

Ποια/ος μπορεί να συμμετέχει στα σεμινάρια;
Καλούμε όλες και όλους που εμπνέονται από την προσπάθεια και θέλουν να κινηθούν δημιουργικά μέσα σε αυτήν, να συγκροτήσουν αυτή την κοινότητα. Στόχος μας είναι να μπορέσουμε να δημιουργήσουμε ένα χώρο συλλογικής έκφρασης, με βάση τις διαφορετικές μας ανάγκες και επιθυμίες, ελπίζοντας να βρούμε και πάλι, η κάθε μία και ο κάθε ένας, το παιδί μέσα μας. Το παιχνίδι μόλις ξεκίνησε...

«Οι επιθυμίες μας είναι η πραγματικότητα» – Μάης ‘68

Αθήνα, Νοέμβρης 2008
                                                
                                                                                                        Αυτό το ηλεκτρονικό μήνυμα προστατεύεται από spam bots, θα πρέπει να έχετε ενεργοποιημένη τη Javascript για να το δείτε